امروز جمعه 1400/07/30
Skip to main content

منشورات پژوهشکده

میراث استاد

مسیر انقلاب ما با مسیر عالم مدرن یکی نیست؛
این می خواهد دنیا را دینی کند در صورتی که آن می خواهد دین را دنیوی کند؛
این ملکوتی و قدسی به عالم نگاه می کند و آن دیگری نگاه سکولاریستی دارد؛
این می خواهد ملکوتیان و قدسیان و انبیاء و اولیاء در دنیا راه را نشان دهند اما آن می خواهد همه این ها را کنار بگذارد.
منبع: کتاب تحول علوم انسانی
من چیزی مهمتر از این مطلب نداشتم که به شما بگویم:
حیات، این نیست که امروز داریم و این ها مشکلاتی نیست که با آن دست به گریبان هستیم. رنج این نیست که امروز می کشیم و تلخی، این نیست که امروز می چشیم. دشواری این نیست که ما می بینیم ... اگر تلخی است، تلخی پس از مرگ است و اگر رنجی هست، رنج آنجاست و اگر لذتی هم انسان بچشد، لذت این جهانی، لذت نیست؛ بلکه لذت آنجاست. چرا هنگامی که چاره از دست رفت، انسان متوجه مسئله شود؟ مسئله ای به این مهمی را چرا هنگامی بفهمیم که نتوانیم حل کنیم؟!
دوماهنامه تربیتی اخلاقی خلق، شماره ۶۲ و ۶۳
ایمان رسمی که برای حرکت از ظلمت به نور لازم است با ایمان اسمی تفاوت دارد؛
با ولایت تحقق می یابد و ولایت، با علوم انسانی - اسلامی است.
البته وقتی علوم انسانی - اسلامی و اقتصاد اسلامی استخراج گردد و قوانین اسلامی بر مبنای آن وضع شود، قوه مجریه باید بر همان اساس عمل کند، که تا آن مرحله راهی دراز در پیش است.
دوماهنامه تربیتی اخلاقی خلق، شماره ۶۲ و ۶۳
الان جنگ در مراکز علمی واقع می شود؛
و خطرش همینجاست یعنی مراکزی که محل نشر و ترویج علوم انسانی غرب است ... ما در عصری هستیم که آمریکا، اروپا و کلا غرب می گویند: خود خلق باید ببیند چه کار کنند ... مراجع تقلید ما نماز، روزه، حج و جهاد را می نویسند ولی آنان اقتصاد و علوم تربیتی و سیاست و مدیریت و .. را تنظیم می کنند.
دوماهنامه تربیتی اخلاقی خلق، شماره ۶۲ و ۶۳

صوت

ویدئو

تصاویر

آثار استاد

بیشتر
کتاب

تفکر

  • سال نشر: ۱۳۹۷
  • قطع: رقعی
  • تعداد صفحه: ۹۶
  • شابک: 978-600-441-139-4
  • ناشر: دفتر نشر معارف
معرفی کتاب

گاه بر امکان علم دینی به طور عام و امکان علوم اسلامی به طور خاص، چنین اشکال می‌شود که “اگر علم، حاصل تلاش عقلی و تجربی است، چرا آن را اسلامی می‌نامید؟ این علم، فرا دینی و جهان شمول است نه اسلامی.”[1] و به تعبیر برخی دیگر: اگر ارزش‌های دینی و فرهنگی، در ساختن علم، حضور تقویمی ـ نه تزیینی و تبرکی ـ پیدا کند، در آن صورت، آفاقیت علم از بین می‌رود.[2]

 

اخیرا آیت الله علی اکبر کلانتری مدیر پژوهشکده علوم انسانی اسلامی آیت الله حائری شیرازی (ره) در کتاب خود با عنوان «درآمدی بر مبانی، اصول و منابع تولید علوم انسانی اسلامی» دیدگاه فوق را در این زمینه به چالش کشیده و نقد می کند: 
 

بررسی و نقد

برخی از طرفداران علم دینی و حامیان علوم اسلامی، گاه در مقام پاسخ به این نقد، به اصل مبنای آن یعنی آفاقی و جهان شمول بودن علم خرده گرفته و می‌گویند: چه کسی گفته است که علوم تجربی، آفاقی‌اند یا حتی باید آفاقی باشند؟ اگر تحقیقات سه دهۀ اخیر در فلسفۀ علم را در مجلّات بین‌المللی مرور کنیم، درمی‌یابیم که امروزه در مفهوم آفاقیت، مناقشات جدّی صورت گرفته، مع‌الاسف باز هم ما با سهولت تمام می‌گوییم علوم، آفاقی‌اند و لذا دین نمی‌تواند و نباید در آن نقشی داشته باشد. مفاهیم “آفاقیت” و “معقولیت” که در قرن هجده و در جریات نهضت روشن فکری و به شدت تمام، مورد استفاده قرار گرفت، امروزه، به شدت زیر سؤال رفته است. لذا فلاسفۀ غربی در مقام عمل و استفاده از این مفاهیم، با مشکلات بسیار جدّی مواجه شده و خود را ناچار به تأمل و تجدیدنظر در آن‌ها دیده‌اند.[3]

و گاه برخی از طرفداران علم دینی، با پذیرفتن مبنای این نقد یعنی جهان شمول بودن علم، در صدد تبیین این نکته برآمده‌اند که علم دینی و اسلامی نیز برخوردار از این ضابطه است.

در این زمینه یکی از ایشان می‌نویسد:

ریشۀ این اشکال، در نوع نگاهی است که خصوصاً در فضای مدرنیته دربارۀ دین و دین داری شایع شده است. براساس این نگاه، دین‌داری از مقولۀ ارزش‌های وابسته به فرهنگ است و ارزش‌های فرهنگی هم یک دسته از امور سلیقه‌ای و غیر مرتبط با واقع خارجی است که انسان‌ها و اقوام مختلف، صرفا به خاطر علائق شخصی و قومی و ملی و... آن‌ها را برگزیده‌اند و لذا “اسلامی بودن” یعنی مربوط به یک فرهنگ و قومیت و علائق خاص بودن است. در حالی که اولاً: اگرچه پاره‌ای از جهت گیری‌های انسان‌ها، سلیقه‌ای یا ناشی از وهم و هوا و هوس است، اما ارزش‌هایی وجود دارند که ربط و نسبتی با عالم واقع دارند و لذا بحث از آن‌ها و اتخاذ موضع در قبال آن‌ها (یعنی مباحث مربوط به حکمت عملی) مشخصاً یک بحث و اقدام معرفتی است.

ثانیاً ما اسلام را به عنوان یک دین حق و ناظر به حقیقت معرفی می‌کنیم، نه صرفا به عنوان اعتقادی در میان اعتقادات و علاقه‌ای در میان علائق... (و بر اساس این نگاه) آن چه حقیقی است، اسلامی نیز هست.[4]

می‌توان پاسخ اخیر را این گونه نیز بیان داشت: براساس دلیل‌های متقن فراوان، اسلام، دینی است جهانی و فرا قومی، بنابراین فرآورده‌های آن و هرگونه دستاورد‌های علمی که براساس اصول و مبانی این دین و طبق روش‌های مورد تایید آن از جمله تجربه حاصل شود نیز آفاقی و جهانی خواهد بود. هم چنان که منابع اسلامی یعنی قرآن و سنت و عقل و علوم متعارف برگرفته از آن‌ها مانند فقه و کلام نیز جهانی است.

پانوشت ها:
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

[1]ـ ر.ک: سوزنچی، معنا، امکان و راه کارهای تحقق علم دینی، ص340 ـ 341

[2]ـ ر.ک: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، علم دینی، دیدگاه‌ها و ملاحظات، ص3

[3]ـ ر.ک: همان، ص127

[4]ـ ر.ک: سوزنچی، معنا، امکان و راه کارهای تحقق علم دینی، ص340 ـ 341

 

 

نظر شما

captcha